قلمرو « محو و اثبات » و « بداء » و دگرگونيهاى حساب شده ، بيرون نمىبرد ، ولى يهود بر اساس خوى لجاجت‌آميزى كه دارد ، بر خلاف اين حقيقت و واقعيت ، قدم برداشته و فكر مىكند كه علم ازلى و نخستين ذات اقدس حق ، از ازل به ضبط و اندازه‌گيرى اشياء در هستى ، جارى گشته و ديگر بار محال است كه خداوند بر خلاف آن ، تصميم گرفته و در تكوين عالم دگرگونى ايجاد نمايد و بر اساس اين تفكر كور ، خداوند را از ايجاد هر گونه تغيير در كون ، عاجز و ناتوان دانسته و مىگويد : يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ چنان كه فرمود : قالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَ لُعِنُوا بِما قالُوا بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشاءُ « 1 » . نقد و بررسى براى همهء خردمندان عالم بسى جاى شگفتى است كه يهود ، خداوند قادر مطلق را عاجز دانسته و از وى سلب اختيار و قدرت مىنمايند ، آنگاه انسان سر تا پا عجز و ناتوانى و نيازمند مسكين را در اعمالش ، صاحب اختيار مىدانند ، با آنكه ملاك هر دو يكى است ؛ چرا كه اگر علم ازلى خداوند ، باعث سلب قدرت و اختيار خداوند ، در عرصهء آفرينش گردد ، در افعال انسان نيز بايد مؤثر باشد و قدرت و اختيار را از او بگيرد و در نتيجه انسان در تمامى اعمالش ، مجبور باشد و اين خلاف ضرورت و واقعيت بديهى است « 2 » ؛ چون علم ازلى خداوند ، همانطورى كه به افعال خويش تعلق يافته ، بر اعمال بندگان و مخلوقات او نيز محيط مىباشد و در صورت تغاير با ارادهء و اختيار حق - عزّ و جلّ - بايد با اختيار و ارادهء انسانى هم در تضاد بوده باشد « 3 » .

--> ( 1 ) مائده ، 64 : « يهود گفتند : دست خدا بسته است . دست آنان بسته باد و لعن بر ايشان از اين گفتارشان ، بلكه دستهاى خدا باز است ، هرطور كه بخواهد مىبخشد » . ( 2 ) ر . ك : آيت اللّه السيد ابو القاسم خوئى رحمه اللّه ، البيان ، پيشين ، صص 167 - 170 ، ترجمهء محمد صادق نجمى و هاشم هريسى . و محمد صادق نجمى ، پيشين ، صص 269 - 271 . با توضيحاتى از نگارنده . ( 3 ) مشروح اين بحث را مىتوان در منابع زير مورد مطالعه قرار داد : علامه جعفر سبحانى ، پيشين ، صص 5 - 10 ، به قلم جعفر الهادى . محمود ايوب ، « مقاله »